Doktor nauk prawnych, zastępca dyrektora Instytutu Nauk Prawnych PAN, adiunkt w Zakładzie Prawa Administracyjnego INP PAN, wykładowca akademicki współpracujący m.in. z Krajową Szkołą Administracji Publicznej.

Autor publikacji z zakresu prawa administracyjnego, w szczególności prawa urzędniczego. Praktyk w zakresie administracji rządowej, który pełnił funkcje kierownicze m.in. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwie Obrony Narodowej.

PUBLIKACJE:
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007

FORMA
GLOSA

ABC służby cywilnej

Współautorstwo: Mazuryk, Marcin; Zuzankiewicz, Piotr

Warszawa : Lex a Wolters Kluwer business, 2012

ISBN 9788326437830

358 stron. Bibliografia przy rozdziałach. Wykaz aktów prawnych przy rozdziałach.

Prawo administracyjne : testy

Warszawa : Lex a Wolters Kluwer business, 2012

Seria: Testy

ISBN 9788326438042

220, [1] strona. Wykaz aktów prawnych na stronie [221].

Ustawa o służbie cywilnej : komentarz

Współautorstwo: Mazuryk, Marcin; Zuzankiewicz, Piotr

Warszawa: Lex a Wolters Kluwer business, 2012

Seria: Praktyczne Komentarze Lex

ISBN 9788326439773

804, [1] strona. Bibliografia na stronie 775-[805].

Polska służba cywilna ma długą tradycję, sięgającą początków niepodległego państwa polskiego. Ustawa o państwowej służbie cywilnej z dnia 17 lutego 1922 r. była pierwszą całościową regulacją dotyczącą korpusu urzędniczego. Co ciekawe, pozostawała ona w mocy, chociaż była wielokrotnie nowelizowana, aż do 31 grudnia 1974 r., kiedy została zastąpiona - tak jak w innych krajach bloku komunistycznego - kodeksem pracy. W okresie PRL urzędników obowiązywała lojalność polityczna. Nie było jasnych przepisów regulujących kwestie istotne dla służby cywilnej, takie jak rekrutacja, awansowanie, szkolenia i doskonalenie umiejętności zawodowych. Polski system charakteryzowała niewielka mobilność pracowników, niski etos pracy i fragmentacja odpowiedzialności za politykę kadrową. Nie zmieniła tego ustawa o pracownikach urzędów państwowych z dnia 16 września 1982 r., która miała umocnić rangę i prestiż urzędników. W pierwszym okresie po 1989 r. Polska, podobnie jak inne państwa Europy Środkowej, koncentrowała się na reformach gospodarczych i politycznych. Jednocześnie do administracji publicznej przyjmowano osoby spoza partyjnej nomenklatury. Rozpoczęto prace nad tworzeniem profesjonalnej i neutralnej politycznie służby cywilnej, która miała stać się jednym z fundamentów demokratycznego państwa. Zadaniem korpusu urzędniczego było zapewnienie ciągłości działania państwa. Zgodzono się, że od urzędników państwowych wymaga się odpowiedzialności, profesjonalizmu i kreatywności. Pierwsza ustawa o służbie cywilnej z dnia 5 lipca 1996 r. podzieliła stanowiska w administracji państwowej na polityczne (ministrowie, wiceministrowie, ich doradcy i wojewodowie), których obsada zmieniała się wraz ze zmianą rządu, oraz urzędnicze, z założenia niezależne od sytuacji politycznej. U podłoża tego podziału leżało przekonanie, że dla sprawnego funkcjonowania administracji ważne jest rozdzielenie funkcji politycznej i administracyjnej. Egzaminy urzędnicze miały wyłonić grupę wyższych urzędników, z której mieli się rekrutować dyrektorzy w administracji publicznej. Procedura powoływania korpusu urzędniczego spotkała się jednak z krytyką, do egzaminów, przeprowadzonych tuż przed zmianą rządu, dopuszczono bowiem osoby wywodzące się z jednej opcji politycznej. Ustawa o służbie cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r. opierała się na postanowieniach nowo uchwalonej Konstytucji RP. Artykuł 153 ust. 1 Konstytucji RP głosi, że w administracji rządowej funkcjonuje korpus służby cywilnej, który zapewnia zawodowe, rzetelne, bezstronne i politycznie neutralne wykonywanie zadań państwa. Sprawowanie funkcji urzędnika jest więc zawodem przynoszącym stałe źródło utrzymania. Obowiązki powinny być wykonywane w sposób sumienny i racjonalny. Urzędnik przy podejmowaniu decyzji nie może faworyzować żadnej ze stron czy kierować się sympatiami politycznymi. Neutralność polityczna mianowanych urzędników wyraża się także w zakazie przynależności do partii politycznych. Konkursy na wyższe stanowiska w służbie cywilnej miały zatem wyłaniać najlepszych kandydatów. Zgodnie z art. 153 ust. 2 Konstytucji RP zwierzchnictwo nad służbą cywilną sprawuje Prezes Rady Ministrów. Konstytucja nie określiła jednak sposobu kształtowania służby cywilnej, co oznacza, że powierzone jej zadania mogą realizować różne organy. W krótkiej historii polskiej służby cywilnej był to Szef Służby Cywilnej, obsługiwany przez własny urząd, Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz ponownie Szef Służby Cywilnej, ale tym razem obsługiwany przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów. Szef Służby Cywilnej realizuje swoje zadania przy pomocy dyrektorów generalnych, którzy zapewniają funkcjonowanie urzędu oraz dokonują czynności z zakresu prawa pracy wobec wszystkich zatrudnionych. Odrębnymi regulacjami prawnymi została objęta administracja samorządowa. Inne rozwiązania przyniosła ustawa o służbie cywilnej z dnia 5 lipca 2006 r., która zniosła konkursy, wprowadzając w to miejsce państwowy zasób kadrowy osób mających prawo do zajmowania stanowisk kierowniczych. Był on wyłaniany w drodze egzaminów organizowanych przez Krajową Szkołę Administracji Publicznej, która od tego czasu organizuje także postępowanie kwalifikacyjne w służbie cywilnej. Aktualnie obowiązująca ustawa o służbie cywilnej z dnia 21 listopada 2008 r. (weszła w życie 24 marca 2009 r.) przywróciła wiele rozwiązań istniejących wcześniej. Szef Służby Cywilnej obsługiwany jest tym razem nie przez odrębny urząd, lecz przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów. Wyższe stanowiska w administracji publicznej obsadzane są w drodze konkursów organizowanych przez poszczególne ministerstwa i urzędy, a jedynie w wypadku dyrektorów generalnych przez Szefa Służby Cywilnej. Stanowiska zastępców dyrektorów departamentów mogą być także obsadzane w drodze awansu wewnętrznego. Nabór do służby cywilnej prowadzony jest w sposób zdecentralizowany, leży w gestii poszczególnych urzędów. Dyrektor generalny urzędu publikuje informację o wolnym stanowisku oraz gwarantuje otwartość i konkurencyjność naboru. Poszukuje się osób, których umiejętności są potrzebne na danym stanowisku pracy. Każdy pracownik podejmujący po raz pierwszy pracę w administracji publicznej jest zobowiązany do odbycia służby przygotowawczej. W polskim systemie status urzędnika różni się od statusu pracownika korpusu służby cywilnej. Zatrudnienie urzędnika ma charakter publicznoprawny, regulowane jest w ustawie o służbie cywilnej, a nie przez kodeks pracy. Uznaje się, że stabilność zatrudnienia pozwala urzędnikom zyskać pewną niezależność od klasy politycznej i skupić się na zadaniach państwa. Urzędnicy mianowani stanowią jednak niewielką grupę w stosunku do liczby pracowników służby cywilnej. System służby cywilnej powinien sprawiedliwie wynagradzać pracowników, co oznacza, że za podobną pracę należy się podobna płaca. Wysokość wynagrodzenia powinna więc zależeć od znaczenia danego stanowiska dla funkcjonowania urzędu, ponoszonej odpowiedzialności i osiąganych wyników. W praktyce jednak w polskiej administracji silnie zakorzeniony jest system starszeństwa, co przejawia się tym, że osoby pracujące dłużej zarabiają więcej. Płaca zależy także od miejsca pracy. Ta sama praca, np. legislatora, kontrolera czy audytora, jest inaczej wynagradzana w poszczególnych urzędach. Państwa w różny sposób regulują stosunki między sferą urzędniczą a sferą polityczną, różne są bowiem ich historyczne doświadczenia i uwarunkowania kulturowe. Politycy oczekują, że służba cywilna będzie mniejsza (i tańsza), a zarazem bardziej elastyczna, skoncentrowana na rezultatach i reagująca na potrzeby państwa i obywateli. Urzędnicy chcieliby z kolei utrzymania przywilejów, są przeciwni zamrożeniu płac, zwolnieniom i propozycjom podważającym ich status materialny. W Unii Europejskiej państwa członkowskie mają swobodę kształtowania własnego systemu administracji publicznej, co wynika z suwerenności państwa i zasady subsydiarności. W państwach Europy kontynentalnej urzędnicy realizują cele określone w procesie politycznym. Pozostają reprezentantami państwa, nie są autonomiczni w stosunku do sfery politycznej i nie domagają się większej swobody działania. Politycy uczestniczą w bieżącym zarządzaniu. Z kolei w państwach anglosaskich i skandynawskich urzędnicy są w większym stopniu menedżerami administracji publicznej, których zadaniem jest realizacja celów społecznych. Politycy określają cele strategiczne i kontrolują realizację zadań. W obu systemach zarówno politycy, jak i urzędnicy stanowią coraz częściej ogniwa rozległych sieci społecznych, w ramach których realizowane są zadania. Polski system służby cywilnej wykazuje przewagę uregulowań właściwych dla kontynentalnego modelu kariery. Elementy tego systemu to służba przygotowawcza, stabilizacja zatrudnienia dla urzędników służby cywilnej, "mnożnikowy" system wynagrodzeń skutkujący automatyczną indeksacją płac oraz związek między stażem pracy i wysokością wynagrodzenia. Elementy anglosaskiego systemu stanowisk to właściwie tylko otwarty i konkurencyjny nabór do służby i na wyższe stanowiska. Wśród słabości tego systemu badacze dostrzegają utrzymujące się różnice wynagrodzeń między poszczególnymi ministerstwami, niską mobilność horyzontalną oraz brak instrumentów motywacyjnych. Członkostwo w Unii Europejskiej wymaga od służby cywilnej wzmożonych wysiłków na rzecz wdrażania w życie postanowień instytucji unijnych. Polscy urzędnicy zostali dobrze ocenieni za realizację zadań państwa w czasie sprawowania przez Polskę prezydencji w Unii Europejskiej w drugiej połowie 2011 r. Dzięki temu doświadczeniu nabyli pewności siebie i zdobyli umiejętności, które umożliwią im skuteczne funkcjonowanie w strukturach unijnych. Komentarz do ustawy o służbie cywilnej będzie przydatny w pracy urzędników, i to nie tylko tych, którzy pracują w komórkach kadrowych. Wojciech Drobny, Marcin Mazuryk i Piotr Zuzankiewicz wykorzystują zarówno swoją wiedzę prawniczą, jak i doświadczenie praktyczne w pracy w administracji publicznej. Uwzględniają kontekst uchwalenia ustawy, wykorzystują dokumenty urzędowe i bogatą literaturę przedmiotu. Pomocnym uzupełnieniem dla osób korzystających z Komentarza są także aktualne akty wykonawcze. [Dr hab. Jacek Czaputowicz, Dyrektor Krajowej Szkoły Administracji Publicznej]

Prawo administracyjne

Warszawa : Wolters Kluwer, 2012

Seria: Testy

ISBN 9788326438042

220, [1] strona. Wykaz aktów prawnych na stronie [221].

Implikacje ustawy deregulacyjnej dla postępowania administracyjnego

Współautorstwo: Mazuryk, Marcin

Analiza i ocena zmian kodeksu postępowania administracyjnego w latach 2010-2011 / redakcja i słowo wstępne Mateusz Błachucki, Teresa Górzyńska, Grzegorz Sibiga ; recenzent naukowy: prof. dr hab. Zbigniew Cieślak. Warszawa : Naczelny Sąd Administracyjny, 2012, s. 186-194.

Celem niniejszego opracowania była analiza zmian wdrożonych przez ustawodawcę u.o.b.a. oraz ich wpływ na postępowanie administracyjne. Podjęte rozważania pozwoliły na wyprowadzenie kilku generalnych uwag i konstatacji. Przede wszystkim zmiany wprowadzone z dniem 1 lipca 2011 r. zamykają długą drogę ustawodawcy krajowego w zakresie uproszczenia i odbiurokratyzowania (na ile to możliwe) procedury administracyjnej. Rozpoczęte w latach 80. XX w. wzmacnianie obostrzeń w stosunku do organu administracji publicznej, w zakresie wymagania zaświadczeń, znalazło swój finał w zasadniczym odejściu od żądania urzędowego potwierdzania faktów na rzecz oświadczeń. Jednak wraz z zamknięciem etapu odchodzenia od zaświadczeń, ustawodawca rozpoczął nowy etap w zakresie obostrzania warunków możliwości żądania nawet oświadczenia. Wydaje się bowiem, że ostatnia nowela k.p.a., w której warunkuje się żądanie przedstawienia oświadczenia, m.in. niemożnością samodzielnego uzyskania przez organ potrzebnych informacji z baz innych instytucji państwowych, stanowi nową tendencję przyszłych zmian. Aktualne zmiany należy przyjąć z aprobatą. W praktyce skutkują one nie tylko wyjściem naprzeciw oczekiwaniom współczesnego świata, ale również wzmacniają pozycję jednostki w – a priori – nierównych i sformalizowanych relacjach z organem administracji publicznej. Ograniczenie swobody uznaniowej działań tego ostatniego wraz z ustawowym zobowiązaniem go do współpracy z innymi podmiotami publicznymi implikuje zwiększenie ochrony praw obywatela. Nie można również pominąć skali zmian dokonanych w ustawach prawa materialnego omawianą w niniejszym artykule ustawą. Zmiany w tych obszarach mają przecież decydujące znaczenie dla realności zmian zadeklarowanych w k.p.a. W tym zakresie prawidłowość działań ustawodawcy nie budzi wątpliwości, a tym samym ich ocena również musi być pozytywna.

Ustawa o pracownikach urzędów państwowych : komentarz

Współautorstwo: Majchrzak, Bartosz; Zuzankiewicz, Piotr; Mazuryk, Marcin

Wypada w szczególności zwrócić uwagę na znaczenie komentowanej ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 z późn. zm.) w momencie jej wejścia w życie 1 stycznia 1983 r. Otworzyła ona nowy okres w rozwoju prawa urzędniczego, stanowiąc jednocześnie - jak stwierdziła E. Ura - przełom w normowaniu stosunków pracy w administracji państwowej. We wcześniejszym okresie bowiem cały aparat urzędniczy był poddany regulacjom kodeksu pracy, który to akt normatywny zasadniczo nie normował w szczególny sposób urzędniczych stosunków pracy. W niewielkim tylko zakresie odmienności dotyczące praw i obowiązków tej grupy pracowniczej wynikały z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników urzędów państwowych (Dz.U. Nr 49, poz. 300) i kilku innych aktów wykonawczych. Oznaczało to w istocie zrównanie statusu urzędników z pozostałymi pracownikami, którzy podlegali unormowaniom powszechnego prawa pracy. Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych stanowiła powrót do wyodrębnienia spośród ogółu pracowników grupy urzędników państwowych poprzez ustanowienie pragmatyki pracowniczej odmiennie regulującej ich pozycję prawną (tak jak to miało miejsce w okresie poprzedzającym obowiązywanie kodeksu pracy). Tym samym wejście w życie powyższej pragmatyki zakończyło okres "swoistego eksperymentu" polegającego na niemal całkowitym zbliżeniu sytuacji prawnej pracowników administracji do sytuacji ogółu zatrudnionych. Mimo że od tamtego momentu upłynęło sporo czasu, to ustawa o pracownikach urzędów państwowych nadal obowiązuje, aczkolwiek w kształcie istotnie zmienionym. Dotyczy to przede wszystkim przeobrażeń w modelu zatrudnienia urzędniczego oraz ograniczeń zakresu podmiotowego stosowania ustawy. Nie sposób nie zauważyć, że analizowany przez Autorów niniejszej publikacji akt normatywny został uchwalony prawie 30 lat temu, a pomimo tego jak dotąd nie doczekał się obszernego i rzetelnego komentarza. Wspomnieć należy o jedynym opracowaniu tego typu, a mianowicie publikacji B. Hebdzyńskiej pt. Ustawa o pracownikach urzędów państwowych z komentarzem oraz przepisy wykonawcze i związkowe (Kraków 1995). Obejmuje ona jednak stan prawny na dzień 4 maja 1995 r., a zatem poprzedzający przywrócenie służby cywilnej, co istotnie wpłynęło na zakres obowiązywania ustawy o pracownikach urzędów państwowych i oczywiście na dezaktualizację - w pewnej mierze - publikacji B. Hebdzyńskiej. Innymi słowy, niniejszym Wojciech Drobny, Marcin Mazuryk i Piotr Zuzankiewicz wypełniają znaczącą lukę na rynku wydawniczym, jednocześnie "wieńcząc dzieło" w postaci skomentowania wszystkich trzech fundamentalnych aktów normatywnych regulujących status korpusu urzędniczego w Rzeczypospolitej: a) ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych; b) ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej, Dz. U. Nr 227, poz. 1505 z późn. zm.); c) ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, Dz.U. Nr 223, poz. 1458 z późn. zm. (zob. tychże, Ustawa o pracownikach samorządowych. Komentarz, Warszawa 2010). Oddawany w Państwa ręce komentarz do ustawy o pracownikach urzędów państwowych mieści się w formule przyjętej dla tego typu publikacji. Prowadzony przez Autorów wywód charakteryzuje się syntetycznością, dużą dyscypliną słowa i jednoczesną kompletnością tez, dzięki czemu z pewnością przyczyni się do lepszego zrozumienia istoty analizowanej regulacji prawnej. Realizacji tego celu bez wątpienia przysłuży się również to, że w opracowaniu znajdą Państwo odwołania do obszernego i trafnie dobranego materiału źródłowego, na który składa się literatura przedmiotu oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i sądów (Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, sądów apelacyjnych, wojewódzkich sądów administracyjnych). Niewątpliwie praktyczną użyteczność niniejszej publikacji podnoszą liczne nawiązania do innych aktów normatywnych bezpośrednio lub jedynie pośrednio wpływających na ukształtowanie statusu prawnego korpusu pracowników urzędów państwowych. W ten sposób komentowaną ustawę umiejscowiono w całym systemie unormowań prawnych, zwracając uwagę na wszechstronne powiązania poszczególnych elementów tego systemu, a tym samym prawidłowo zarysowując kontekst normatywny ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na wiele odniesień (porównań) analizowanych przez Autorów przepisów do regulacji innych pragmatyk pracowniczych (zwłaszcza ustawy o służbie cywilnej i ustawy o pracownikach samorządowych), co ułatwia Czytelnikowi rekonstrukcję przyjętego przez prawodawcę modelu prawa urzędniczego. Trudno nie dostrzec również istotnego waloru naukowego prezentowanego komentarza. Ujawnia się w nim dążenie do wywołania dyskusji nad aktualnym stanem prawnym poprzez zawarcie szeregu postulatów de lege ferenda, formułowanych często w konsekwencji uprzedniego wskazania na niedoskonałości obowiązujących unormowań. Ich wadliwość jest wykazywana przez Autorów zarówno w wymiarze hierarchicznej niezgodności z aktami normatywnymi wyższego rzędu (Konstytucją RP i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi), jak i w aspekcie naruszenia reguł techniki legislacyjnej zawartych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908). Dodatkowo na uwagę Czytelnika zasługuje to, że analiza normatywna została uzupełniona zagadnieniami z zakresu teorii organizacji i zarządzania. Znaczenie niektórych przepisów ukazano również przez pryzmat ich funkcji jako czynników zarządzania zasobami ludzkimi w urzędach organów władzy publicznej. Pozwala to spojrzeć na komentowane regulacje w szerszym (także pozaprawnym) kontekście. Niniejsza publikacja może okazać się cenną pomocą dla osób obowiązanych do przestrzegania i stosowania ustawy o pracownikach urzędów państwowych - zarówno z pozycji podwładnych, jak i pracodawców oraz innych podmiotów powołanych do autorytatywnej konkretyzacji norm. Do adresatów komentarza zaliczyć należy także przedstawicieli środowiska naukowego oraz studentów i wykładowców wydziałów prawa i administracji, których program studiów obejmuje przedmiot prawo urzędnicze. [Dr Bartosz Majchrzak]

Glosa do postanowienia WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2012 r., VII SA/Wa 639/12

LEX/el. 2012

Teza 1: Zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy o statusie pracowników publicznych w Europie jednoznacznie wskazują, że elementem konstruktywnym prawidłowego naboru do służby publicznej jest skuteczny nadzór administracyjny nad tym postępowaniem oraz jego kontrola sądowoadministracyjna.

Teza 2: Postępowanie kwalifikacyjne prowadzone jest przez podmiot niebędący w systemie służby cywilnej, od którego rozstrzygnięć nie przewidziano odwołań.

Teza 3: W związku z art. 9 ust. 2 ustawy z 2008 r. o służbie cywilnej, w którym mowa o właściwości sądów pracy w sprawach roszczeń ze stosunku pracy członka korpusu służby cywilnej oraz wobec braku szczegółowej regulacji odnośnie do ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów dotyczącej przeniesienia urzędnika, właściwy do rozpoznania ewentualnych sporów w tym zakresie będzie sąd pracy, a nie sąd administracyjny.

Glosa do wyroku TK z dnia 9 marca 2011 r., P 15/10

LEX/el. 2012

Teza 1: W aktualnym stanie prawnym postępowanie kwalifikacyjne jest prowadzone przez osobę prawną, a nie organ administracji publicznej co powoduje, iż nie ma ono charakteru postępowania administracyjnego, a zatem nie można stosować przewidzianych procedurą administracyjną trybów odwołań czy zaskarżeń.

Teza 2: Przeprowadzenie specjalistycznego postępowania kwalifikacyjnego, weryfikującego wiedzę merytoryczną i umiejętności praktyczne, jest elementem wspierającym podnoszenie kwalifikacji członków korpusu służby cywilnej. Tym bardziej, że uzyskanie statusu urzędnika służby cywilnej zostało ustawowo powiązane ze specjalnymi korzyściami, czego najlepszym przykładem może być dodatek finansowy z tytułu posiadanego stopnia służbowego czy dodatkowy urlop wypoczynkowy.

Teza 3: Po zakończeniu [postępowania kwalifikacyjnego] Szef Służby Cywilnej dokonuje w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej mianowań, jednak czynność ta ma charakter wtórny do wyniku postępowania kwalifikacyjnego. Organ ten nie ma w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego - jeżeli pracownik służby cywilnej ukończył postępowanie kwalifikacyjne z wynikiem pozytywnym i z miejscem mieszczącym się w limicie mianowań na dany rok - Szef Służby Cywilnej ma obowiązek przekształcić podstawę jego stosunku pracy z umowy o pracę na mianowanie.

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

Administracja publiczna : komentarz. T. 1,Ustrój administracji państwowej centralnej / redakcja Bogumił Szmulik, Katarzyna Miaskowska-Daszkiewicz. Warszawa : Wydawnictwo C.H. Beck, 2012, s. 594-609.


Instytut Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk
ul. Nowy Świat 72 (Pałac Staszica),
00-330 Warszawa