Granice unijnej ochrony niezawisłości sędziowskiej: wyznaczanie sędziów do równoległego orzekania : glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 1.08.2025 r., sprawy połączone C-422/23, C-455/23, C-459/23, C-486/23 i C-493/23, Daka i in.

Europejski Przegląd Sądowy 2026, nr 1, s. 30-40.

W sprawie prejudycjalnej Daka Trybunał w Luksemburgu 1.08.2025 r. orzekł, że unijna zasada skutecznej ochrony sądowej pozwala prezesowi sądu wyznaczać sędziów jednej z izb tego sądu do czasowego orzekania w innej izbie. Jest tak, nawet jeśli sędziowie ci nie wyrazili na to zgody, nie mogli takiego wyznaczenia zaskarżyć, oznaczało zwiększone obciążenie i orzekanie poza dziedziną swojej specjalizacji, a o wyznaczeniu decydowała osoba powołana na stanowisko sędziowskie sprzecznie z prawem. Wyrok zapadł w odpowiedzi na zapytania Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, orzekającej w składach złożonych z sędziego tej Izby oraz sędziów innej izby. Z powodu sposobu ich ukształtowania, składy zgłosiły TS wątpliwości co do spełniania przez nie unijnych atrybutów „sądu”. Trybunał tych wątpliwości nie podzielił, ale wskazał warunki wyznaczania sędziów do orzekania poza macierzystą izbą. Wyjaśnienia Trybunału uzupełniają bogate, acz jeszcze niezupełne orzecznictwo dotyczące wymogów skutecznej ochrony sądowej. Niemniej wyrok osłabia ochronę niezawisłości sędziowskiej, bo choć TS potwierdził objęcie nią kolejnego aspektu statusu sędziego, to określone przezeń kryteria pozytywne i negatywne wyrażają niski standard ochronny. Trybunał przerwał też wcześniejszą linię orzeczniczą, iż każdy środek wkraczający w status sędziego wymaga kontroli sądowej, inaczej narusza standard niezawisłości. Z kolei w odniesieniu do osób wadliwie powołanych do SN Trybunał rozróżnił ich akty organizacyjne – jako zgodne z prawem UE – od orzeczeń – niezgodnych z tym prawem. Potwierdził częściową akceptację wadliwości sądów i sędziów, jeżeli nie przekracza wysokiego progu wagi naruszenia.

In the Daka preliminary ruling case, on 1 August 2025, the CJEU ruled that the EU principle of effective judicial protection allows the president of a court to designate judges assigned to one chamber of that court to sit temporarily in another chamber of that court. This is so, even though those judges did not agree to that appointment, could not challenge such designation, such a designation entailed an increase in their workload and required their involvement in matters outside their area of specialisation, while the person deciding on the designation was appointed to judicial office in breach of the law. The judgment was issued in response to the references for preliminary ruling from the Civil Chamber of the Supreme Court, sitting in panels composed of a judge of that Chamber and judges of another chamber. Due to the manner in which they were constituted, the panels raised doubts with the CJEU as to whether they satisfy the EU attributes of a „court or tribunal.” The CJEU did not share these doubts, but specified the conditions for designating judges to sit in chambers other than their chamber of origin. The CJEU’s explanations supplement extensive, but still incomplete, case-law on the requirements of effective judicial protection. Even so, the judgment reduces the level of protection of judicial independence, because although the CJEU confirmed that it covers a further aspect of the status of a judge, the positive and negative criteria it set out constitute a low standard of protection. The CJEU also departed from its previous line of judgments stipulating that any measure affecting the status of a judge should be subject to judicial review, otherwise it violates the principle of independence. In turn, with regard to people wrongfully appointed to the Supreme Court, the CJEU distinguished their organisational acts as compliant with EU law and their judgments as non-compliant. It confirmed a partial acceptance of the defectiveness of courts and judges, on condition that the gravity of the breach of the law is not great.

Partnerstwo Unii Europejskiej i Mercosuru : wyboista droga do największej na świecie strefy wolnego handlu

Politeja 2025, nr 5 (99), s. 29-59.

Współautorstwo: Kamarad, Ewa

In December 2024, the European Union and Mercosur concluded negotiations on a landmark partnership agreement that could create the world’s largest free trade area. The proposed agreement forms part of the EU’s broader strategy to strengthen its economic and geopolitical influence through liberalized trade, promotion of democratic values and political cooperation. This article provides a legal-institutional and political-economic analysis of the comprehensive EU–Mercosur agreement. It first examines trade competences of both organizations and structural differences between their integration models: supranational (EU) and intergovernmental (Mercosur). It then evaluates the economic potential of Mercosur countries and trade dynamics between the two blocs. Next, the negotiation process is reconstructed in historical perspective and analyzed in light of political and economic difficulties. The main elements of the agreement are discussed, including trade liberalization, sustainability provisions, and dispute settlement. The paper also explores the challenges of ratification, focusing on agreement’s legal nature and alternative ratification scenarios. The authors argue that a sequential ratification formula – combining an initialtemporary agreement under the EU’s exclusive competences with a subsequent definitive mixed agreement – may offer the most legally coherent and politically feasible solution. The study employs dogmatic, comparative, historical, and empirical methods to assess the normative and institutional architecture and practical feasibility of the EU–Mercosur partnership.

Decoding the Euro Box Promotion case: Independence of constitutional courts, equality of States, and the clash in judicial standards in view of the principle of primacy

Common Market Law Review 2024, t. 61, nr 3, s. 831-868.

Współautorstwo: Taborowski, Maciej

Opinia prawna w sprawie wpływu wymogów prawa Unii Europejskiej oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w szczególności wyjaśnionych i zastosowanych w orzeczeniach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczących statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, na ramy prawne działania Marszałka Sejmu określone w art. 249–251 Kodeksu wyborczego

Przegląd Sejmowy 2024, nr 3-4 (182-183), s. 195-208.

Współautorstwo: Bogdanowicz, Piotr

Autorzy analizują wpływ orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na wykonywanie kompetencji Marszałka Sejmu w kwestii wygaśnięcia mandatu posła oraz dokonują oceny statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Dochodzą do wniosku, że Izba ta nie jest niezależnym i bezstronnym sądem ustanowionym na mocy ustawy, a jej orzeczenia są prawnie bezskuteczne. Rekomendują zatem Marszałkowi Sejmu, aby odwołania w sprawach postanowień dotyczących wygaśnięcia mandatu posła przekazał nie do tej wadliwej Izby, lecz do Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego.

The authors analyse the impact of the jurisprudence of the European Court of Human Rights and the Court of Justice of the European Union on the exercise of the powers of the Marshal of the Sejm regarding the termination of a Member’s mandate, and evaluate the status of the Chamber of Extraordinary Control and Public Affairs of the Supreme Court. They conclude that this Chamber is not an independent and impartial court established by law, and its rulings are legally ineffective. They therefore recommend to the Marshal of the Sejm, that appeals in cases of decisions on the termination of a Member’s mandate, should not be directed to this defective Chamber, but to the Chamber of Labour and Social Security of the Supreme Court.

Skarga europejskich organizacji sędziowskich w obronie rządów prawa i niezawisłości sędziów : połączone sprawy T-530/22 do T-533/22 Medel i inni przeciwko Radzie (w toku)

Problem praworządności w Polsce w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (2022–2023) / wstęp, wybór i opracowanie Jan Barcz i Agnieszka Grzelak. Warszawa : Dom Wydawniczy Elipsa, 2024, s. 336-356.