Media w Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

Instytucje prawa mediów : doktryna - orzecznictwo - praktyka / redakcja naukowa Joanna Taczkowska-Olszewska. Warszawa : Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, 2025, s. 13-86.

Czy zmiana w podejściu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do mowy nienawiści?

Krytyka Prawa. Niezależne studia nad prawem 2025, t. 17, nr 4, s. 214–241.

Autor dokonuje krytycznej analizy podejścia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do mowy nienawiści. Tradycyjnie Trybunał dostrzegał zagrożenia związane z mową nienawiści, ale jednocześnie akcentował, że nie może to prowadzić do nadmiernych ograniczeń swobody wypowiedzi, zwłaszcza w obszarze wypowiedzi politycznej oraz w sprawach mających publiczne znaczenie. Ta perspektywa ulega zmianie w nowszym orzecznictwie Trybunału. Po pierwsze, mowa nienawiści staje się jednym z typów wypowiedzi organizujących orzecznictwo Trybunału. Po drugie, Trybunał nie tylko zwraca uwagę na ważność swobody wypowiedzi, ale także analizuje przypadki mowy nienawiści w kontekście ochrony tożsamości oraz integralności jednostki (chronionych jako aspekty prawa do życia prywatnego). Po trzecie, na orzecznictwo Trybunału wpływać będzie zapewne rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie zwalczania mowy nienawiści z 2022 roku. Identyfikuje ona trzy sytuacje i kategorie mowy nienawiści: (a) wymagające reakcji prawa karnego, (b) wymagające reakcji prawa cywilnego lub administracyjnego, (c) mieszczące się obszarze chronionym przez Europejską Konwencję Praw Człowieka, ale wymagające krytycznej reakcji.

Author critically examines the European Court of Human Rights’ approach to hate speech. Traditionally, the Court has recognized the dangers associated with hate speech but has also emphasized that this must not lead to excessive restrictions on freedom of expression, particularly in the area of political speech and speech on matters of public interest. This perspective has been changing in the Court’s recent case law. First, hate speech is becoming one of the types of speech that organizes the Court’s case law. Second, the Court not only emphasizes the importance of freedom of expression but also analyzes hate speech cases in the context of protecting the identity and integrity of the individual (protected as aspects of the right to private life). Third, the Court’s case law will likely be influenced by the 2022 Recommendation of the Council of Europe’s Committee of Ministers on Combating Hate Speech. It identifies three situations and categories of hate speech: (a) requiring a criminal law response; (b) requiring a civil or administrative law response; (c) falling within the scope of the European Convention on Human Rights’ protection but requiring a critical response.

Dostęp do opieki zdrowotnej w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka : (krytyczny) zarys problemu na tle kwestii błędu lekarskiego

Prawo w Działaniu 2025, nr 64, s. 209–228.

Chociaż Europejska Konwencja Praw Człowieka nie gwarantuje prawa do opieki zdrowotnej, pewne kwestie dotyczące opieki zdrowotnej stały się przedmiotem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Niniejszy artykuł rekonstruuje i krytycznie analizuje to orzecznictwo. Punktem wyjścia jest konstrukcja pozytywnych obowiązków państwa o charakterze materialnym i proceduralnym. Władze publiczne muszą podejmować określone działania w celu ochrony prawa do życia, przestrzegania zakazu złego traktowania oraz zapewnienia prawa do życia prywatnego. Obowiązek materialny polega obecnie zasadniczo na stworzeniu ram prawnych zapewniających dostęp do opieki zdrowotnej o odpowiednim standardzie. Obowiązek proceduralny oznacza natomiast przeprowadzenie skutecznego postępowania wyjaśniającego w przypadku ewentualnego błędu medycznego. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka określa, jakie cechy musi spełniać takie postępowanie, aby było ono zgodne z wymogami konwencji. W artykule szczególną uwagę zwrócono na niejasności dotyczące treści konwencyjnych standardów.

Although the European Convention on Human Rights does not guarantee the right to healthcare, certain healthcare-related issues have become the subject matter of case law of the European Court of Human Rights. This paper reconstructs and critically analyses this case law. The starting point is the construction of the state’s positive obligations of a substantive and procedural nature. Public authorities must take certain measures to protect the right to life, to respect the prohibition of ill treatment and to ensure the right to private life. The substantive obligation is now essentially to create a legal framework to ensure access to healthcare of an appropriate standard. The procedural obligation, in turn, means conducting an effective investigation in the event of possible medical malpractice. The case law of the European Court of Human Rights sets out the features which such an investigation must meet in order to comply with the requirements of the Convention. The paper pays particular attention to ambiguities regarding the content of the Convention standards.

Sprawa Mariusza Kamińskiego i funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego a zasada prioritas legis mitior

Consilium Iuridicum 2025, nr 3, s. 40-60.

Współautorstwo: Wygoda, Jacek

Autorzy artykułu analizują zgodność z wynikającą z art. 4 polskiego kodeksu karnego zasadą Lex mitior agit (prioritas legis mitior) oraz wynikającą z art. 7 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (zwaną dalej konwencją) zasadą zakazu karania bez podstawy prawnej wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 grudnia 2023 r., sygn. X Ka 613/23 oraz w niewielkim stopniu zmienionego tymże orzeczeniem wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z 30 czerwca 2015 r., sygn. II K 784/10 zapadłych w sprawie Mariusza Kamińskiego, Macieja Wąsika i innych. W ocenie autorów wyroki te w sposób rażący mogą naruszać art. 4 polskiego kodeksu karnego oraz art. 7 Konwencji, co nakazuje, aby któryś z uprawnionych do tego podmiotów (Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich) zainicjował postępowanie kasacyjne przez Sądem Najwyższym celem wyeliminowania z obrotu prawnego obydwu wskazanych powyżej orzeczeń.

The authors of the article analyze the compliance of the verdict issued on 20 December 2023 by the Regional Court in Warsaw (reference number X Ka 613/23), which only slightly modified the verdict of the District Court for Warsaw Śródmieście in Warsaw of 30 June 2015 (reference number II K 784/10) issued in the case of Mariusz Kamiński, Maciej Wąsik and others, with the principle of lex mitior agit (prioritas legis mitior) resulting from Article 4 of the Polish Penal Code and the principle of prohibition of punishment without a legal basis resulting from Article 7 of the European Convention on Human Rights. In the opinion of the authors, these verdicts grossly violate Article 4 of the Polish Penal Code and Article 7 of the Convention, and this flaw calls for one of the authorized state bodies (the Public Prosecutor General or the Commissioner for Human Rights) to initiate cassation proceedings before the Supreme Court in order to quash both verdicts and eliminate them from legal circulation.

Wypowiedzenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez Zjednoczone Królestwo : niekończąca się opowieść czy realna perspektywa?

Euphony, harmony and dissonance in the international legal order = Eufonia, harmonia i dysonans w międzynarodowym porządku prawnym = Euphonie, harmonie et dissonance dans l’ordre juridique international : Liber amicorum Władysław Czapliński / edited by Krystyna Kowalik-Bańczyk, Karolina Wierczyńska, Andrzej Jakubowski ; review Maciej Taborowski. Warsaw : ILS PAS Publishing House, 2024, s. 167-178.