Fałszywe wiadomości (fake news) oraz dezinformacja a Europejska Konwencja Praw Człowieka

Przegląd Prawa Publicznego 2023, nr 11, s. 90-107.

Jeśli w czasie opublikowania materiału dziennikarz mógł- postępując zgodnie z zasadami etyki zawodowej i w dobrej wierze - na podstawie źródeł, rozmów oraz informacji dojść do przekonania, że ujawniane fakty były prawdziwe, jest to zasadnicza okoliczność rozstrzygająca o prawnej ocenie jego pracy. Gdy później, np. po odkryciu nowych faktów albo odnalezieniu nieznanych materiałów, okaże się, że było inaczej, dziennikarz nie może ponieść negatywnych konsekwencji tylko dlatego, iż treść wcześniejszego materiału nie odpowiadała prawdzie. Dziennikarz może się pomylić, nie wolno mu natomiast kłamać.

The phenomenon of fake news, i.e. intentional expressions that do not correspond to the truth, gives rise to proposals for actions to eliminate such messages. The question arises, however, as to whether the proposals put forward are compatible with existing standards of freedom of expression, treating freedom of speech as essential to a democratic society and setting high requirements for any interference in speech on issues of public importance. The article presents the legal standards developed by the European Court of Human Rights in relation to two key forms of expression: factual statements and value judgments. Those standards are then confronted with anti-disinformation policies. The proposed changes were in conflict with the standards of the Strasbourg Court, leading to the replacement of the free market of ideas paradigm with a „caring guardian” paradigm, where the relevant public institutions would determine what message an individual should not receive.