Rozwiązanie Zgromadzenia Narodowego we Francji w 2024 r. : naprawa systemu czy umocnienie kryzysu instytucjonalnego

Przegląd Sejmowy 2026, nr 1 (192), s. 9–32.

Sejm RP i Senat RP mają w polskim porządku prawnym określone funkcje i uprawnienia. Funkcja ustawodawcza, a więc uchwalanie ustaw i uchwał, pozwala na określanie podstawowych kierunków działalności państwa. Funkcja kreacyjna polega na bezpośrednim powoływaniu i odwoływaniu organów konstytucyjnych oraz osób, które wchodzą w skład tych organów. Trzecia z funkcji sprowadza się do kontroli działań władzy wykonawczej. Mając na względzie te powszechnie znane fakty, autorzy artykułu postanowili zwrócić uwagę na istotną ich zdaniem, choć formalnie nieokreśloną, funkcję kształcąco-wychowawczą. Znajduje ona wyraz w wielu działaniach posłów i senatorów, w tym w upamiętnianiu ważnych w dziejach narodu i państwa polskiego postaci, organizacji, instytucji, idei, wydarzeń, miejsc i miast w corocznych uchwałach ustanawiających patrona danego roku. W tekście postawiono sobie za cel analizę uchwał sejmowych i senackich z lat 2000–2022 oraz przedstawienie na kilku wybranych przykładach procesu przyjmowania takich aktów.

The shortening of parliamentary terms is known in parliamentary systems, where it serves as a means of managing conflicts between the legislature and the executive, and – in a broader sense – supporting the institutional stability of the state. It has a long tradition in France. President Emmanuel Macron’s decision in June 2024 came as a surprise, has raised a number of political and institutional questions, and will certainly be the subject of critical analyses for a long time to come. Although it is difficult to predict the long-term effects of the said decision, it has been clear from the start that it caused institutional confusion and social disappointment. Moreover, the consequences of the decision may be even more serious for the state than those resulting from the previous difficulties in the relations between parliament and government. The new experience is thought-provoking and allows us to look at the mechanism in question from a different perspective.

Parliamentary Mandate and Membership of the Council of Ministers : reflections on Potential reforms in Polish Law and Constitutional Practice

Krytyka Prawa. Niezależne studia nad prawem 2026, t. 18, nr 2, s. 8–22.

Zasada incompatibilitas ma istotne znaczenie dla funkcjonowania standardów demokratycznego państwa prawnego. Współkształtuje strukturę systemu organów władzy publicznej oraz stanowi jedną z podstawowych gwarancji niezależnego wykonywania mandatu parlamentarnego. Polska Konstytucja z 1997 r. przewiduje szeroki katalog funkcji, których parlamentarzyści nie mogą łączyć ze sprawowanym mandatem. Dopuszcza ona jednocześnie expressis verbis wyjątek dla członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu w administracji rządowej. W artykule wskazuje się, że rozwiązanie to, charakterystyczne dla parlamentarno-gabinetowych systemów rządów, generuje pewne niekorzystne zjawiska. W Polsce utrzymuje się tendencja do powierzania parlamentarzystom licznych stanowisk ministrów i sekretarzy stanu, a praktyka ta jest krytycznie oceniana w doktrynie i dyskursie publicznym. W obecnym stanie prawnym racje przemawiające za utrzymaniem konstytucyjnego wyjątku od zasady incompatibilitas przeplatają się z argumentami wskazującymi na konieczność odejścia od niego.

The principle of incompatibility is highly significant for upholding the standards of a democratic state governed by the rule of law. It helps shape the structure of the system of public authorities and constitutes one of the fundamental guarantees of the independent exercise of the parliamentary mandate. The 1997 Polish Constitution provides an extensive catalogue of functions that may not be combined with a parliamentary mandate. At the same time, it expressis verbis provides for an exception for members of the Council of Ministers and secretaries of state in government administration. This article argues that while this solution is characteristic of parliamentary-cabinet systems of government, it also gives rise to certain adverse phenomena. In Poland, there is a persistent tendency to appoint parliamentarians to numerous ministerial and secretary-of-state positions, a practice that is subject to critical assessment by legal scholars and commentators as well as in public discourse. Under the current legal framework, the arguments for maintaining the constitutional exception to the principle of incompatibility are intertwined with arguments calling for its abolition.

XL Międzynarodowy Okrągły Stół Sądownictwa Konstytucyjnego "Nowe granice konstytucjonalizmu" (Instytut Louisa Favoreu, Uniwersytet Aix-Marseille, Aix-en-Provence 12–13.09.2024)

Państwo i Prawo 2025, nr 2, s. 142-144.

Współautorstwo: Puchta, Radosław

W dniach 12–13.09.2024 r. w Aix-en-Provence (Francja) odbył się XL Międzynarodowy Okrągły Stół Sądownictwa Konstytucyjnego organizowany przez Instytut im. Louisa Favoreu Uniwersytetu Aix-Marseille. Tegoroczne obrady poświęcono refleksji nad nowymi obliczami konstytucjonalizmu oraz stojącymi przed nim nowymi wyzwaniami i zagrożeniami, co ujęto w tytule jako „nowe granice konstytucjonalizmu”. Obrady te miały jednocześnie charakter szczególny ze względu na jubileuszową, czterdziestą już edycję Okrągłego Stołu. Owe coroczne spotkania i dyskusje konstytucjonalistów z całego świata organizowane są już bowiem nieprzerwanie od 1984 r. Ich inspiratorem był zmarły w 2004 r. Profesor Louis Favoreu, dziekan Wydziału Prawa w Aix-en-Provence (1973–1978) oraz wieloletni przewodniczący Francuskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego (1987–1999), niekwestionowany autorytet francuskiej doktryny prawa publicznego, a przede wszystkim badacz szczególnie zasłużony dla studiów prawnoporównawczych nad sądownictwem konstytucyjnym oraz założyciel i wieloletni kierownik działającego w Aix-en-Provence od 1976 r. zespołu badawczego koncentrującego się nad tą problematyką.

Spojrzenie na konstytucję okiem eksperta akademickiego : analiza perspektywy badawczej Recenzja publikacji: Jean-Philippe Derosier (red.), 65 ans de la V e République: une analyse prospective de la Constitution. Proposition du GRÉCI. Groupe de réflexion sur l’évolution de la Constitution et des institutions

Przegląd Sejmowy 2025, nr 3 (188), s. 199–208.

Recenzowana publikacja wpisuje się w nurt debat nad ustrojem V Republiki Francuskiej przeprowadzonych z okazji 65. rocznicy uchwalenia Konstytucji Francji z 1958 r. Stanowi podsumowanie kilkumiesięcznej pracy grona naukowców, której wynikiem są liczne propozycje uzdrowienia francuskiego systemu konstytucyjnego. Książka nawiązuje do wcześniejszych działań reformatorskich, przy czym odzwierciedla ona wyłącznie akademicki profil twórców. Praca zawiera bogaty zasób informacji na temat mankamentów konstytucyjnych V Republiki Francuskiej i proponuje konkretne rozwiązania. Jest to interesujący metodologicznie przykład analizy ustawy zasadniczej, potwierdzający, że francuska doktryna prawa wciąż ma wiele do zaoferowania ustrojowi Francji.

The book under review falls within the scope of the current debates on the constitutional order of the Fifth French Republic, on the occasion of the sixty-fifth anniversary of the adoption of the 1958 French Constitution. It constitutes the result of several months’ work by a group of academics, which has led to a series of proposals aimed at healing the French constitutional system. The book makes reference to previous reform efforts, but its nature manifests the fact that the group of the authors making the proposals is exclusively composed of scholars. The work contains a wealth of information on the constitutional shortcomings of the Fifth French Republic and proposes concrete solutions. The book is a methodologically interesting example of an analysis of the Constitution, confirming that French legal scholars still have much to contribute to the French constitutional order.

Opinia prawna dotycząca oceny, czy orzekanie przez Sąd Najwyższy o protestach wyborczych i stwierdzanie ważności wyboru Prezydenta RP należą do sfery sprawowania wymiaru sprawiedliwości

Przegląd Sejmowy 2025, nr 4 (189), s. 155–167.

Podejmując uchwały w sprawie ważności wyboru Prezydenta RP oraz rozpatrując protesty wyborcze, Sąd Najwyższy nie wymierza sprawiedliwości, lecz dokonuje jednej z „innych czynności” (art. 183 ust. 2 Konstytucji RP) służących sprawowaniu władzy sądowniczej szczególnego rodzaju. Z tego powodu do uchwały w sprawie ważności wyboru Prezydenta RP ani do postępowania, które ją poprzedza, nie można stosować wymagań ani rygorów przewidzianych dla orzeczeń, w których sądy wymierzają sprawiedliwość, a zwłaszcza – dla wyroków sądowych. Wskazane postępowanie musi jednak odpowiadać ogólnym standardom ustanowionym przez Konstytucję RP oraz uszczegóławiające ją przepisy ustawowe, a w przypadku orzekania o protestach wyborczych musi także chronić prawa protestującego.

In adopting resolutions on the validity of presidential elections and examining electoral protests, the Polish Supreme Court does not administer justice but rather conducts some of the so-called “other activities” (Art. 183(2) of the Constitution of the Republic of Poland), which fall within the exercise of special judicial powers. For this reason, neither the resolution on the validity of the presidential election in question, nor the proceedings leading to the adoption thereof, may be subject to the requirements and constraints provided for rulings by which courts administer justice, and in particular court judgments. However, the said proceedings must comply with the relevant general standards established in the Polish Constitution and with related specifying statutory provisions; also, as regards adjudicating on electoral protests, the proceedings must safeguard the rights of those filing electoral complaints.