Rozwiązanie Zgromadzenia Narodowego we Francji w 2024 r. : naprawa systemu czy umocnienie kryzysu instytucjonalnego

Przegląd Sejmowy 2026, nr 1 (192), s. 9–32.

Sejm RP i Senat RP mają w polskim porządku prawnym określone funkcje i uprawnienia. Funkcja ustawodawcza, a więc uchwalanie ustaw i uchwał, pozwala na określanie podstawowych kierunków działalności państwa. Funkcja kreacyjna polega na bezpośrednim powoływaniu i odwoływaniu organów konstytucyjnych oraz osób, które wchodzą w skład tych organów. Trzecia z funkcji sprowadza się do kontroli działań władzy wykonawczej. Mając na względzie te powszechnie znane fakty, autorzy artykułu postanowili zwrócić uwagę na istotną ich zdaniem, choć formalnie nieokreśloną, funkcję kształcąco-wychowawczą. Znajduje ona wyraz w wielu działaniach posłów i senatorów, w tym w upamiętnianiu ważnych w dziejach narodu i państwa polskiego postaci, organizacji, instytucji, idei, wydarzeń, miejsc i miast w corocznych uchwałach ustanawiających patrona danego roku. W tekście postawiono sobie za cel analizę uchwał sejmowych i senackich z lat 2000–2022 oraz przedstawienie na kilku wybranych przykładach procesu przyjmowania takich aktów.

The shortening of parliamentary terms is known in parliamentary systems, where it serves as a means of managing conflicts between the legislature and the executive, and – in a broader sense – supporting the institutional stability of the state. It has a long tradition in France. President Emmanuel Macron’s decision in June 2024 came as a surprise, has raised a number of political and institutional questions, and will certainly be the subject of critical analyses for a long time to come. Although it is difficult to predict the long-term effects of the said decision, it has been clear from the start that it caused institutional confusion and social disappointment. Moreover, the consequences of the decision may be even more serious for the state than those resulting from the previous difficulties in the relations between parliament and government. The new experience is thought-provoking and allows us to look at the mechanism in question from a different perspective.

Parliamentary Mandate and Membership of the Council of Ministers : reflections on Potential reforms in Polish Law and Constitutional Practice

Krytyka Prawa. Niezależne studia nad prawem 2026, t. 18, nr 2, s. 8–22.

Zasada incompatibilitas ma istotne znaczenie dla funkcjonowania standardów demokratycznego państwa prawnego. Współkształtuje strukturę systemu organów władzy publicznej oraz stanowi jedną z podstawowych gwarancji niezależnego wykonywania mandatu parlamentarnego. Polska Konstytucja z 1997 r. przewiduje szeroki katalog funkcji, których parlamentarzyści nie mogą łączyć ze sprawowanym mandatem. Dopuszcza ona jednocześnie expressis verbis wyjątek dla członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu w administracji rządowej. W artykule wskazuje się, że rozwiązanie to, charakterystyczne dla parlamentarno-gabinetowych systemów rządów, generuje pewne niekorzystne zjawiska. W Polsce utrzymuje się tendencja do powierzania parlamentarzystom licznych stanowisk ministrów i sekretarzy stanu, a praktyka ta jest krytycznie oceniana w doktrynie i dyskursie publicznym. W obecnym stanie prawnym racje przemawiające za utrzymaniem konstytucyjnego wyjątku od zasady incompatibilitas przeplatają się z argumentami wskazującymi na konieczność odejścia od niego.

The principle of incompatibility is highly significant for upholding the standards of a democratic state governed by the rule of law. It helps shape the structure of the system of public authorities and constitutes one of the fundamental guarantees of the independent exercise of the parliamentary mandate. The 1997 Polish Constitution provides an extensive catalogue of functions that may not be combined with a parliamentary mandate. At the same time, it expressis verbis provides for an exception for members of the Council of Ministers and secretaries of state in government administration. This article argues that while this solution is characteristic of parliamentary-cabinet systems of government, it also gives rise to certain adverse phenomena. In Poland, there is a persistent tendency to appoint parliamentarians to numerous ministerial and secretary-of-state positions, a practice that is subject to critical assessment by legal scholars and commentators as well as in public discourse. Under the current legal framework, the arguments for maintaining the constitutional exception to the principle of incompatibility are intertwined with arguments calling for its abolition.