Międzynarodowy Trybunał Karny wkracza w przyszłość: dowody elektroniczne i sztuczna inteligencja

Przegląd Sądowy 2026, nr 1, s. 5-18.

Both the nature of international crimes and the scale of investigations conducted by the International Criminal Court (ICC) require specialized methodology and require the use of digital tools. The technological complexity of the digital data being assessed and its volume mean that algorithmic data management has to become an essential element of conducting investigations into international crimes. The ICC makes extensive use of open-source evidence (OSINT) and has adopted an innovative approach to the collection and analysis of such evidence. This article presents new digital tools for the investigative operations of the Office of the ICC Prosecutor (OTP) and the approach of the ICC Trial Chamber to evidence obtained from open sources and digital databases. It also discusses the OTP’s use of artificial intelligence for data analysis during investigations, which forces an analysis of the effects, and primarily the potential threats of this new tool.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 23 października 2025 r., I KK 404/24 : glosa

Orzecznictwo Sądów Polskich 2026, nr 3, s. 50-77.

Prawomocnym orzeczeniem powodującym powagę rzeczy osądzonej w ramach Unii Europejskiej (art. 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen z 14.06.1985 r., art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej) jest także orzeczenie o umorzeniu postępowania przygotowawczego wydane w pierwszym państwie członkowskim, gdy orzeczenie to zostało wydane przez prokuraturę bez wymierzenia kary i bez udziału sądu, a zostało uzasadnione stwierdzeniem braku dowodów mogących wykazać, że podejrzany rzeczywiście popełnił zarzucane mu przestępstwo – nawet gdy pomimo prawomocnego charakteru takiego orzeczenia uniewinniającego prokuratura może kontynuować postępowanie w ściśle określonych warunkach (pojawienie się nowych faktów lub dowodów).

In this decision, the Supreme Court once again faced the need to assess the effects in Poland of a final decision issued by a prosecutor in another EU Member State. In this case, it had to decide whether a specific decision to discontinue proceedings issued by a German prosecutor constituted the final decision in the case in the meaning of Article 54 of the Convention implementing the Schengen Agreement of 14 June 1985 between the Governments of the States of the Benelux Economic Union, the Federal Republic of Germany and the French Republic on the gradual abolition of checks at their common borders, and therefore whether it should constitute the basis for a prohibition against further prosecution in the same case in Poland. It relied on the case law of the Court of Justice of the European Union when emphasizing that, although repeat prosecution is admissible in a situation where the decision of the prosecutor in another Member State does not resolve the case as to its merits, this possibility must be treated as an exception which cannot be reduced to a reassessment of the same evidence, and is only allowed under strictly defined conditions, such as the emergence of significant new facts or evidence. Thus, it ordered the Polish courts to apply the EU standard of finality of decisions primarily in accordance with the principle of mutual trust and confidence in the quality of law enforcement activities in other Member States.

Dopuszczalność dowodów uzyskanych przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji w procesie karnym : Rozporządzenie (UE) 2024/1689 jako white box regulation

Przegląd Sądowy 2026, nr 5, s. 5-30.

The article addresses the rules for using artificial intelligence (AI) systems in criminal proceedings to obtain or analyse evidence: the nature of such evidence and the resulting risks. The author analyses the rules laid down in Regulation (EU) 2024/1689 of 13 June 2024 (the AI Act), which, despite not directly and comprehensively addressing court proceedings and not splitting AI tools into those that perform specific functions in criminal proceedings, it addresses the principles of use of specific types of AI systems by public authorities and therefore it also applies to the principles of obtaining evidence using AI and its use by the courts. The analysis shows how, by introducing definitions and clear parameters which every AI system must meet, in particular requiring transparency of such systems, the Regulation has become a ‘white box’ regulation enabling only systems, the operation of which can be explained, to be used by the judicial authorities. This study also has the objective of analysing how courts should assess the admissibility of evidence obtained in this way – assuming that they should consider the specific nature of such evidence and include the additional element of materials prepared by AI systems in this analysis. The author formulates a proposal of importance to this matter that its use should be regulated by Polish law (both governing powers for specific authorities and the rules on admissibility of the results of such activities).

Zabezpieczenie i wydanie dowodów elektronicznych w postępowaniu karnym : skutki regulacji unijnej i potrzeba nowej regulacji w prawie polskim

Państwo i Prawo 2026, nr 5, s. 25-52.

The entry into force on 18 August 2026 of Regulation (EU) 2023/1543 of the European Parliament and of the Council of 12 July 2023 on European Production Orders and European Preservation Orders for electronic evidence in criminal proceedings and for the execution of custodial sentences following criminal proceedings introduces an obligation for Member States to establish national provisions to enable effective application of the solutions contained in the Regulation. Regulation 2023/1543 introduces specific rules for obtaining electronic evidence, referring to its various forms (in which the distinction between content data and data other than content data is crucial), which rules currently differ significantly from those applied in criminal procedural law. This article puts forward the thesis that it is necessary to introduce a specific framework for access to electronic evidence in Polish law, such framework constituting a solution equivalent to the standard laid down in the Regulation. The standard of respect for individual rights may, in fact, be lower in cases where a procedural authority requests electronic evidence from a domestic service provider than in cases where it requests evidence of the same nature from a foreign service provider under the provisions of the Regulation. The article also answers the question what amendments should be made to the existing provisions establishing the basis for the collection of electronic evidence in the Polish Code of Criminal Procedure.

Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia spójności modelu gromadzenia danych elektronicznych między przepisami Kodeksu postępowania karnego i rozporządzenia 2023/1458, powinno się sugerować posłużenie się standardem dostępu do dowodów elektronicznych użytym w rozporządzeniu, tam, gdzie rozporządzenie wprowadza konkretną strukturę gromadzenia danych elektronicznych, ich definicje i określa kompetencje organów sądowych. Narzędzia pozwalające na gromadzenie danych elektronicznych powinny być skonstruowane od nowa, w sposób biorący pod uwagę ich specyfikę. Obecne podejście ustawodawcy jest chaotyczne, będąc rezultatem pośpiesznego dostosowywania norm Kodeksu postępowania karnego do potrzeb organów ścigania, które nie uwzględniało konieczności zapewnienia określonego standardu praw podstawowych. W istocie, gromadzenie danych elektronicznych opiera się na stosowaniu norm ustanowionych na potrzeby świata „analogowego” i dowodów rzeczowych. Gdy zacznie funkcjonować międzypaństwowy system uzyskiwania dowodów elektronicznych, szczególnie dotkliwe będą braki w Kodeksie postępowania karnego w odniesieniu do jasnych podstaw uzyskiwania dowodów elektronicznych od usługodawców polskich. Nie chodzi przy tym jedynie o standard gwarancji procesowych, ale także o pewność dla samych organów ścigania, które będą musiały poszukiwać właściwej podstawy działania. Zamiast „łatek” na obecnym systemie gromadzenia dowodów należy przyjąć podejście spójne i odrębne. Nowo ukształtowany model gromadzenia dowodów elektronicznych powinien rozwiązać także wiele innych problemów związanych z gromadzeniem szeroko rozumianych dowodów cyfrowych czy też dowodów ze środowiska cyfrowego. Powinien on przewidywać możliwość gromadzenia – i nadawać temu procesowi odpowiednią formę – danych dostępnych w otwartych źródłach (tzw. OSINT – open-source intelligence, w tłumaczeniu używanym w języku polskim jako „wywiad otwarto-źródłowy”); powinien również wyjść naprzeciw wyzwaniom, jakie stwarza używanie przez coraz więcej organów procesowych (i podmiotów prywatnych) sztucznej inteligencji zarówno do gromadzenia dowodów w szeroko rozumianej „sieci”, jak i do ich przetwarzania, zarządzania nimi i analizy, w szczególności biorąc pod uwagę wymagania, jakie wprowadza akt w sprawie sztucznej inteligencji (którego niektóre rozdziały obowiązują już od 2.02.2025 r., co stało się przedmiotem odrębnej analizy). Nie wydaje się, aby przekazanie całości regulacji dotyczącej dowodów cyfrowych na szczebel unijny było satysfakcjonującym rozwiązaniem. Z pewnością byłoby to rozwiązanie zapewniające jednolitość regulacji, jednak mogą wystąpić sytuacje, gdy regulacja unijna nie znajdzie zastosowania do spraw krajowych. Resumując, wejście w życie rozporządzenia 2023/1543 powinno stać się dla ustawodawcy krajowego impulsem do przeprojektowania systemu zabezpieczenia i uzyskiwania dowodów elektronicznych. Najwyższy czas, aby zająć się tą kwestią w sposób spójny, zharmonizowany z prawem Unii Europejskiej.