Zapewnienie dostępu do edukacji seksualnej jako element realizacji praw człowieka

Gdańskie Studia Prawnicze 2025, nr 1 (66), s. 155–163.

Przedmiotem refleksji w niniejszym artykule jest prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzania się w Międzynarodowym Pakcie Praw Osobistych i Politycznych. Idea społeczeństwa demokratycznego zakłada poszanowaaCelem artykułu jest wykazanie, że zapewnienie przez państwa edukacji seksualnej stanowi element realizacji praw człowieka, a także wskazanie, jakie cele ochrony praw człowieka są realizowane przez edukację seksualną oraz jakie obowiązki spoczywają na państwach w tym zakresie. Rozważania zostały osadzone w trzech perspektywach wynikających z nurtów ochrony praw człowieka, w których zawarto odpowiednie regulacje prawne. Są to: perspektywa przeciwdziałania dyskryminacji i przemocy ze względu na płeć, perspektywa praw dziecka oraz perspektywa praw osób z niepełnosprawnościami.nie pluralizmu jako istotnego elementu jego funkcjonowania. Zgromadzenia, jako instytucje typu obywatelskiego, stanowią istotny składnik demokratycznego państwa prawnego. Prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzania się zawarte w art. 21 Paktu należy do światowego kanonu praw człowieka, a jego źródłem jest osobowa godność człowieka. Godność osobowa przysługuje każdej jednostce, zaś prawa człowieka co do zasady mają charakter indywidualny, natomiast komponent kolektywności wyraża się w konieczności realizacji tego prawa w grupie. Prawo to wyposażone w przymiot swobodności wymaga nie tylko umożliwienia zaistnienia tej formy zbiorowości ludzkiej, ale także dobrowolnego przyłączenia się do zgromadzenia oraz rezygnacji i odłączenia od kolektywu. Wraz z rozwojem technologicznym i postępem cywilizacyjnym prawo człowieka do swobodnego, pokojowego zgromadzania się może być realizowane za pomocą Internetu, gdzie osoby mogą w sposób kolektywny prezentować swoje poglądy. Pomimo tego, że Internet jest podstawowym medium do budowania społeczeństwa obywatelskiego, standardy uniwersalne dotyczące swobodnego, pokojowego zgromadzania się nie przystają do realiów jego wykonywania w Internecie.

This article demonstrates that the provision of sex education by states is an element of the implementation of human rights; it indicates what goals of human rights protection are achieved by sex education and what obligations rest on states in this respect. The discussion adopts three perspectives resulting from trends in the protection of human rights. These are: the perspective of counteracting gender-based discrimination and violence, the perspective of children’s rights, and the perspective of the rights of persons with disabilities.

Seksistowska mowa nienawiści jako forma przemocy wobec kobiet w świetle międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka oraz prawa unijnego

Europejski Przegląd Sądowy 2025, nr 6, s. 11-18.

Współautorstwo: Kowalska, Zuzanna

Artykuł prezentuje tezę, że w świetle wyspecjalizowanych instrumentów dotyczących przeciwdziałania dyskryminacji i przemocy wobec kobiet, obowiązujących zarówno w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, Rady Europy, jak i Unii Europejskiej, seksistowska mowa nienawiści może stanowić formę przemocy wobec kobiet, a tym samym naruszenie praw człowieka. Na podstawie wykładni Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej oraz dyrektywy 2024/1385 w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej wykazano, że instrumenty te umożliwiają uznanie seksistowskiej formy nienawiści za przemoc wobec kobiet, jednakże wskazane jest doprecyzowanie granic tego pojęcia oraz szczegółowe określenie, jakie obowiązki ciążą na państwach w zakresie przeciwdziałania oraz reagowania.

The article presents a hypothesis that in the light of specialised instruments pertaining to preventing discrimination and violence against women, binding both within the framework of the United Nations, Council of Europe and the European Union, sexist hate speech can be a form of violence against women, and thus a violation of human rights. Based on the interpretation of the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence, and Directive 2024/1385 on combating violence against women and domestic violence, it has been demonstrated that these instruments allow recognising sexist hate speech as violence against women, however it is recommended to clarify the limits of this notion and to specify in detail the duties of states in combating and responding thereto.

Redakcja:

The Istanbul Convention in action : case studies from selected states parties

Współredaktorstwo: Burek, Wojciech; Zimmermann, Andreas

Cheltenham : Edward Elgar, 2025

Seria: The Association of Human Rights Institutes Series

ISBN 9781035342358; ;

XIV, 295 stron. Indeks.

This timely book evaluates the implementation of the Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence, otherwise called the Istanbul Convention, as part of ongoing debates on gender equality and human rights treaties compliance in Europe. While identifying the Convention as the ‘gold standard’ in addressing gender-based violence (GBV), expert contributors also advocate for the role that academic research can play in understanding and providing solutions for persistent problems in its implementation. Through a comparative analysis of diverse case studies chapters highlight the complexities surrounding the ratification, implementation, and impact of the Convention. This book addresses key issues such as domestic violence, feminicide, rape, and forced marriage, illustrating how the treaty has been integrated into legal and institutional frameworks. Academics and researchers in law, gender studies, human rights, political science, and European studies will benefit from the comprehensive analysis of this book. It is also a vital read for policymakers, legal practitioners, NGOs, advocacy groups, and activists involved in GBV prevention.

Introduction : The Istanbul Convention : From the ‘gold standard’ to its practical application

Współautorstwo: Burek, Wojciech; Zimmermann, Andreas

The Istanbul Convention in action : case studies from selected states parties / Wojciech Burek, Katarzyna Sękowska-Kozłowska, Andreas Zimmermann (eds.). Cheltenham : Edward Elgar, 2025, s. 1–12.

The chapter introduces the Istanbul Convention – the Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence – tracing its origins, legal significance, and practical implications. It contextualizes the Convention within the broader evolution of international law's response to gender-based violence, highlighting key developments within the UN, European, Inter-American, and African human rights systems. Described as the ‘gold standard’ in combating violence against women, the Convention's dual nature as both a human rights and criminal law treaty is emphasized, along with its robust monitoring mechanism, GREVIO. The chapter also outlines the aims of the book: to go beyond theoretical analysis by examining how the Convention operates in practice across diverse national contexts. More than a decade after its entry into force, the Convention continues to provoke political debate while serving as a critical framework for legal and institutional reform aimed at protecting women's rights.

Implementation of the Istanbul Convention in Poland against a backdrop of GREVIO's first evaluation report : Findings, challenges, next steps

Współautorstwo: Szczerba, Aleksandra

The Istanbul Convention in action : case studies from selected states parties / Wojciech Burek, Katarzyna Sękowska-Kozłowska, Andreas Zimmermann (eds.). Cheltenham : Edward Elgar, 2025, s. 78–98.

The chapter examines the implementation of the Istanbul Convention in Poland, with GREVIO's 2021 Baseline Evaluation Report as a key reference point. Although the Convention has been in force in Poland since 2015, its application has been overshadowed by political controversy, particularly under the right-wing government (2015–2023), which portrayed it as a threat to traditional values. The chapter focuses on two interrelated issues: the persistent absence of a systemic, gender-sensitive approach to violence against women and developments in domestic violence legislation. While notable legal reforms have been introduced—such as the expansion of the domestic violence framework—core elements of the Convention, including its gender-based perspective, remain largely unaddressed. The chapter highlights the tensions between legal progress and political resistance and outlines the key challenges that continue to hinder the Convention's full implementation in Poland.