Kontestowalność i uczciwość w łańcuchu wartości sztucznej inteligencji : analiza potencjalnych zagrożeń z perspektywy prawa konkurencji i Aktu o rynkach cyfrowych

Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2025, nr 10, s. 52-61.

Celem artykułu jest analiza zagrożeń dla kontestowalności i uczciwości w łańcuchu wartości sztucznej inteligencji (AI) z perspektywy unijnego prawa konkurencji oraz Digital Markets Act (DMA). W szczególności oceniono wpływ koncentracji zasobów – mocy obliczeniowej, danych i kapitału ludzkiego – oraz integracji wertykalnej wzdłuż łańcucha wartości AI, obejmującego etapy projektowania, trenowania, wdrażania i komercjalizacji modeli bazowych oraz usług generatywnej AI. Artykuł omawia praktyki wykluczające, które mogą prowadzić do ograniczania dostępu do kluczowych zasobów i utrwalania pozycji dominującej, wskazując na ograniczenia skuteczności art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w zarządzaniu ryzykiem strukturalnym. Autor analizuje również potencjał DMA jako instrumentu prewencyjnego i identyfikuje jego ograniczenia w kontekście nowych modeli technologicznych. W podsumowaniu wskazano na konieczność pogłębionej refleksji regulacyjnej oraz rewizji obowiązujących instrumentów prawnych w celu zachowania warunków kontestowalności i uczciwości w dynamicznie rozwijającym się ekosystemie AI.

Przenoszenie siły rynkowej operatorów platform internetowych na rynki powiązane w prawie konkurencji i regulacji rynków cyfrowych

Warszawa : Instytut Nauk Prawnych PAN, 2025

ISBN 9788368199239; 9788368199246

422 strony. Bibliografia - .

Monografia poświęcona jest analizie przenoszenia siły rynkowej przez operatorów platform internetowych na rynki powiązane z perspektywy prawa konkurencji oraz regulacji rynków cyfrowych. Praca koncentruje się na analizie tego, w jaki sposób klasyczne instrumenty zakazu nadużywania pozycji dominującej, w szczególności art. 102 TFUE oraz jego krajowe odpowiedniki, mogą być stosowane wobec specyfiki modeli biznesowych platform cyfrowych, w tym usług oferowanych nieodpłatnie oraz rynków wielostronnych. Szczególna uwaga została poświęcona praktykom pozacenowym polegającym na przenoszeniu siły rynkowej na rynki powiązane, w szczególności takim jak wiązanie, dyskryminacja oraz odmowa dostępu, a także ich znaczeniu w procesie ekspansji platform internetowych na rynki sąsiednie oraz kształtowania ekosystemów cyfrowych. Analiza uwzględnia zarówno dorobek orzeczniczy i doktrynalny prawa konkurencji, jak i nowe ramy regulacyjne, w szczególności Akt o rynkach cyfrowych oraz wybrane regulacje krajowe. Celem monografii jest zaproponowanie spójnych ram analitycznych pozwalających na ocenę działań platform internetowych z uwzględnieniem potrzeby ochrony konkurencji, zapewnienia kontestowalności i uczciwości rynków cyfrowych, przy jednoczesnym poszanowaniu roli innowacji i rozwoju technologicznego w gospodarce cyfrowej