Prof. dr hab. Monika Szwarc stopień doktora nauk prawnych uzyskała w 2004 r. w Instytucie Nauk Prawnych PAN na podstawie rozprawy doktorskiej „Konstrukcja współpracy zacieśnionej w Unii Europejskiej” (promotor prof. dr hab. Władysław Czapliński). Stopień doktora habilitowanego nauk prawnych uzyskała w INP PAN w 2012 r. na podstawie rozprawy habilitacyjnej „Kompetencje Unii Europejskiej w dziedzinie harmonizacji prawa karnego materialnego” (Warszawa 2011). Tytuł profesora uzyskała w 2022 r. Związana z Instytutem Nauk Prawnych od 2004 r. jako adiunkt, następnie jako profesor INP PAN (2012-2022), obecnie jako profesor tytularny (od 2022 r.). Kierowniczka Zakładu Prawa Europejskiego (od 2018r.). Zastępczyni Przewodniczącej Rady Naukowej INP PAN 2023-2026. Stypendystka m.in. Fundacji van Calkera (2003), Fundacji „Centrum Europejskie Natolin” (2006), Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2009-2011) oraz Narodowego Centrum Nauki (2018-2023). W latach 2005-2020 członkini kolegium redakcyjnego „Europejskiego Przeglądu Sądowego”, od 2021 r. – redaktor naczelna „Studiów Prawniczych”.
PUBLIKACJE:
2023
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
1963

FORMA
GLOSA

Warunki poprawnej implementacji dyrektyw w porządkach prawnych państw członkowskich w świetle prawa wspólnotowego

Przegląd Prawa Europejskiego 2001, nr 1, s. 5-15.

Ograniczenia swobody zakładania przedsiębiorstw i świadczenia usług w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości

Studia Prawnicze 2001, nr 2, s. 83-107.

Omówiona w niniejszym artykule grupa orzeczeń należy niejako do trzeciej generacji orzecznictwa ETS. W pierwszej fazie Trybunał skupiał się na kwestiach dyskryminacji ze względu na narodowość. W drugiej fazie orzekał przede wszystkim w kontekście ograniczeń niedyskryminacyjnych, które mogły pogarszać sytuację podmiotów mających siedzibę lub miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim w stosunku do podmiotów krajowych. Wreszcie na początku lat 90.-tych Trybunał rozpoczął orzekanie case-by-case, co nie przeszkodziło jednak sformułować licznych istotnych reguł o charakterze ogólnym. Cechą charakterystyczną orzecznictwa Trybunału w latach 90.-tych jest stopniowe ujednolicanie podejścia w stosunku do ograniczeń swobody przepływu pracowników, zakładania przedsiębiorstw i świadczenia usług. Z jednej strony podejście takie jest niekiedy krytykowane, przede wszystkim dlatego, iż pociąga za sobą ryzyko zupełnie nieuzasadnionego jednakowego traktowania różnych sytuacji61. Z drugiej strony jasne jest, że sformułowana w sprawie Saeger v. Dennemeyer zasada podlega ścisłej interpretacji Trybunału i w związku z tym trudno uznać ją za dogodną „furtkę” dla stosowania wszelkich ograniczeń uzasadnionych interesem ogólnym. Przedstawione orzecznictwo dowodzi jednocześnie, że Trybunał gotowy jest odegrać aktywną rolę w kształtowaniu zakresu owych swobód oraz definiowaniu konieczności jego ochrony. Wydaje się jednak, że w sprawach dotyczących delikatnych i wrażliwych kwestii moralności i etyki, pozostawionych jak dotychczas wyłącznym kompetencjom państw członkowskich, Trybunał będzie skłonny przychylić się do argumentacji państw członkowskich, nawet jeżeli oznaczać to będzie zaniechanie poddania wprowadzonych przepisów badaniu pod kątem zasady proporcjonalności, tak jak w sprawie Schindler i Schindler. Podejście w tej sprawie zasadniczo kontrastuje z linią orzeczniczą sprawy Saeger v. Dennemeyer, w której wprowadzone środki były przedmiotem kontroli pod względem proporcjonalności do zamierzonych celów, jednakże potwierdza przekonanie, że w takich przypadkach Trybunał będzie ostrożny i niechętny wydawaniu orzeczeń niezgodnych z argumentacją państw członkowskich.

The group of judgements discussed in the article belongs to the so-called third generation ECJ case-law. In the first phase, the Court focused on discrimination issues based on nationality. In the second phase, it ruled primarily in the context of non-discriminatory restrictions that may have disadvantaged entities established in another member state towards national entities. Finally, in the early 1990s, the Court began to rule case-by-case, which did not, however, prevent it from formulating a number of important rules of a general nature. What was a characteristic feature of the Court's jurisprudence in the 1990s was a gradual unification of approaches in relation to restrictions on the freedom of movement of workers, establishment and provision of services. On the one hand, such an approach is sometimes criticised, mainly because it entails the risk of completely unjustified equal treatment of different situations. On the other hand, it is clear that the principle formulated in Saeger v. Dennemeyer is subject to strict interpretation by the Court and can therefore hardly be regarded as a convenient 'gateway' for the application of any restrictions justified by the general interest. At the same time, the presented case-law demonstrates that the Court is prepared to play an active role in shaping the scope of these freedoms and defining the need for its protection. It seems, however, that in cases involving sensitive and delicate questions of morality and ethics, so far left to the exclusive competence of the member states, the Court will be inclined to agree with the case presented by member states, even if this means not subjecting the introduced provisions to an examination of the principle of proportionality, as in the Schindler and Schindler case. The approach in this case is in stark contrast to the line of Saeger v. Dennemeyer, where the introduced measures were subject to scrutiny in terms of proportionality to the objectives pursued, but it confirms the belief that in such cases the Court will be cautious and reluctant to issue rulings contrary to the arguments of the member states.

Zasady wglądu do dokumentów instytucji Wspólnot Europejskich

Państwo i Prawo 2001, nr 11, s. 63-76.

Swoboda prowadzenia działalności na własny rachunek na podstawie Układu Europejskiego

Kwartalnik Prawa Publicznego 2001, nr 3, s. 85-98.


Instytut Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk
ul. Nowy Świat 72 (Pałac Staszica),
00-330 Warszawa