Nakazy aresztowania wydane przez Międzynarodowy Trybunał Karny i strategie państw mające prowadzić do niewykonania ich zobowiązań wynikających ze Statutu Rzymskiego

Państwo i Prawo 2025, nr 12, s. 21-41.

Strategie przyjmowane przez państwa wskazują na to, że obowiązek pełnej współpracy realizowany jest przez państwa dosyć wybiórczo; nie można pozbyć się wrażenia, że cel, jakim miało być położenie kresu „bezkarności sprawców zbrodni”, stanowi pole do politycznych negocjacji i nadużyć. Niewątpliwie wśród państw największe kontrowersje budzi ewentualne przekazanie do Trybunału urzędującej głowy państwa. Państwa-strony zamiast zaprzestać współpracy z osobami podejrzewanymi o popełnienie zbrodni, goszczą ich na swoim terytorium, w konsekwencji MTK kieruje do nich wnioski o współpracę. Państwa te jednak z różnych przyczyn nie wykonują nakazu aresztowania w takiej sytuacji, powołując się na immunitet personalny chroniący taką osobę. Wydawane przez Trybunał decyzje o braku współpracy konsekwentnie wskazują na to, że immunitet nie stanowi przeszkody w postępowaniach przed Trybunałem, państwa jednak nieustępliwie podkreślają istnienie immunitetu personalnego, odmawiając współpracy. Sytuacja taka będzie miała miejsce, dopóki nie pojawi się choć jedno państwo, które rzeczywiście wyda urzędującą głowę państwa do Trybunału. Na razie wydarzenia ostatnich miesięcy i przekazanie do Trybunału byłego już prezydenta Filipin Duterte wskazują, że przynajmniej, jeśli chodzi o immunitet materialny, państwa-strony akceptują nieuchronność działania prokuratora MTK. Obserwacja decyzji Trybunału w zakresie braku współpracy pokazuje pewną prawidłowość – a mianowicie idą one w kierunku absolutnego braku akceptacji dla jakiejkolwiek umowy państwa-strony, która chroniłaby głowę państwa trzeciego przed osądzeniem. Państwa-strony, jeśli nie chcą ponosić konsekwencji z powodu niewykonania nakazu aresztowania i w rezultacie braku współpracy z Trybunałem, nie powinny w ogóle gościć na swoim terytorium osób podejrzewanych o popełnienie zbrodni. Z jednej strony – brak współpracy państw z Trybunałem może mieć bardzo negatywny wpływ na postrzeganie Trybunału jako skutecznej instytucji. Z drugiej strony – jego konsekwentne polityki i adekwatne, koherentne reakcje w stosunku do niewspółpracujących państw ukażą go jako instytucję może nieefektywną w sensie pełnego egzekwowania prawa, ale niezwykle istotną z punktu widzenia ewolucji międzynarodowego prawa karnego. Nawet działając na „niskich obrotach”, Trybunał utrwala normy prawne, buduje precedensy i kształtuje świadomość prawną na poziomie globalnym. Każda jego aktywność, nawet bardzo ograniczona, przyczynia się do adaptacji i ewolucji systemu międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości. Krytyka, choć nieunikniona, staje się cennym źródłem informacji zwrotnej, umożliwiającym instytucji dostosowanie się do zmieniających się realiów i wzmocnienie swojej legitymacji w dłuższej perspektywie.

Since the International Criminal Court issued an arrest warrant for the current president of the Russian Federation, Vladimir Putin, there have been particularly heated discussions about states’ obligations in the light of provisions of the Rome Statute on surrendering perpetrators of core crimes to the ICC. This concerns in particular controversies surrounding immunity for state officials and the belief – harboured by some states – about such immunity taking precedence, in contravention of the Statute, as well as controversies surrounding the scope of states’ cooperation with the ICC. The article indicates different strategies adopted by states with the aim of avoiding cooperation with the Court, while trying to free themselves from the duty to support international justice institutions. The aim of this article is to analyse these strategies and assess how they impact the functioning of the ICC. On the one hand, when states refuse to cooperate with the Court, this may adversely affect its perception as an efficient institution. Yet, on the other hand, its consistent policies and its adequate and coherent responses to uncooperative states paint a picture of an institution which may not be efficient in the sense of full enforcement of law, but very important from the point of view of how international criminal law evolves. Even while working „in low gear”, the ICC consolidates legal norms, builds precedents and shapes legal awareness at global level. Any activity of the ICC, even if seriously limited, contributes to the adaptation and evolution of the legal system. Though inevitable, criticism becomes a valuable source of feedback, enabling the institution to adapt to the changing reality and strengthen its legitimacy in the long run.

The Unrecognized Genocide : Rethinking the Legal Framework for the Destruction of Cultural Heritage in Ukraine and Gaza

Santander Art and Culture Law Review 2025, nr 2, s. 57-82.

The deliberate destruction of cultural heritage has emerged as a recurring and emblematic feature of modern armed conflicts, revealing profound deficiencies in the international legal framework. From the devastation of Dubrovnik and the Mostar Bridge during the war in former Yugoslavia to the destruction of the Buddhas of Bamiyan and the attacks on monuments and sites in Mali, Iraq, and Syria, such acts target the material embodiments of identity, history, and collective memory. Although cultural heritage – now understood to encompass both tangible and intangible dimensions of human expression – enjoys nominal protection under a wide range of international instruments, including the 1954 Hague Convention, the World Heritage Convention, and the Rome Statute of the International Criminal Court, these regimes have proven insufficient in practice. The ongoing destruction of cultural sites in Ukraine and Gaza exposes a fundamental lacuna in international law: the absence of the concept of cultural genocide from the Genocide Convention (1948). This exclusion, rooted in the travaux préparatoires, prevents the recognition of systematic cultural destruction as an autonomous international crime, limiting accountability to war crimes or crimes against humanity. This article critically examines this normative omission through an analysis of relevant treaty provisions, jurisprudence, and state practice. It argues that the eradication of cultural heritage constitutes a distinct assault on a group’s existence and continuity, and thus merits recognition within the legal framework of genocide. The article concludes by advocating for the re-evaluation or amendment of the Genocide Convention to explicitly include cultural genocide and for the development of equivalent international legal mechanisms.

Polish Contributions to International Criminal Law

Współautorstwo: Grzebyk, Patrycja; Krzan, Bartłomiej

[The Netherlands]: Brill Nijhoff, 2025

The book delves into the substantial and enduring inuence of Polish representatives on the development of international criminal law for decades. The authors meticulously document the crucial and distinct role played by Polish diplomats in crafting relevant international treaties and analyze the intricacies of cooperation regarding the prosecution of war criminals following both World Wars. Additionally, the book examines Polish national regulations that have impacted international law itself, alongside the jurisprudence of Polish courts concerning international crimes. Notably, some of these judgments are referenced in the works of international commissions and tribunals, demonstrating their continued relevance in contemporary discussions on immunities and the scope of responsibility for international crimes.