Second-class EUropean citizenship : deportation of Poles under the European Arrest Warrant

Citizenship Studies 2026, online first, s. 1-19.

Współautorstwo: Klaus, Witold

The paper critically analyses deportation practices involving Polish citizens who, after committing a crime in Poland, left the country without serving their sentence and settled in other EU member states. Building on the literature on deportation practices, which are seen as a technique of population management defining modern citizenship, the paper discusses the European Arrest Warrant (EAW) as a ‘reverse deportation’. It examines how Polish authorities use the EAW against Polish citizens to interrupt their stay in an EU member state and force them to return to Poland. We argue that these practices exemplify ‘contingent EU citizenship’ by limiting the rights of certain categories of people (in this case, those with a criminal conviction) who cannot fully exercise their right to stay in another EU country. Consequently, their status in these countries is only temporary and conditional. Finally, the article addresses resistance to these practices.

This work was supported by the National Science Centre, Poland, under Grant number UMO-2018/30/M/HS5/00816.

Asysta dla osób pokrzywdzonych przestępstwem : ewaluacja programu pilotażowego

Archiwum Kryminologii 2025, t. XLVII, nr 1, s. 79–117.

Współautorstwo: Kopeć, Maria; Woźniakowska, Dagmara

Program „Asystent osoby pokrzywdzonej przestępstwem” realizowany przez Fundację Pomocy Ofiarom Przestępstw i Niebieską Linię miał na celu wsparcie ofiar poprzez obecność asystentów podczas czynności procesowych. Pilotaż objął szkolenie wolontariuszy z zakresu prawa, psychologii i traumy. Ewaluacja programu – w formie ankiet i wywiadów z asystentami, ofiarami i funkcjonariuszami – wykazała wysoką ocenę przydatności szkoleń i realną pomoc asystentów. Wolontariusze wnieśli wsparcie emocjonalne i praktyczne, ułatwiając ofiarom kontakt z instytucjami. Badania wskazują na potrzebę dalszego rozwoju systemowego wsparcia i ugruntowania roli asystenta w strukturach pomocowych. Podkreślono również znaczenie wolontariatu, jakości szkoleń oraz współpracy z instytucjami publicznymi.

The programme “Assistant for crime victims”, implemented by the Crime Victims Assistance Foundation and the Blue Line, aimed to support victims by having assistants present during legal proceedings. The pilot programme entailed training volunteers in law, psychology and trauma. Surveys and interviews with assistants, victims and law enforcement conducted to evaluate the programme rated the usefulness of the training highly and demonstrated the real support provided by the assistants. The volunteers provided emotional and practical support, facilitating interactions between victims and institutions. The findings emphasize the need for further systemic support for developing and formally recognising assistants within aid structures. The importance of volunteer involvement, training quality and collaboration with public institutions was also highlighted.

Detencja i jej alternatywy : analiza orzecznictwa sądowego w sprawie umieszczania cudzoziemców w ośrodkach strzeżonych

Współautorstwo: Klaus, Witold; Szulecka, Monika; Makarska, Małgorzata; Górski, Marcin

Warszawa : Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, 2024

ISBN 9788367149556

261 stron. Bibliografia - s. 253-261.

Praca stanowi krytyczne studium praktyki sądów w zakresie podejmowania decyzji w sprawie wniosków Straży Granicznej o umieszczenie cudzoziemca w ośrodku strzeżonym lub areszcie dla cudzoziemców. Na tle rozważań teoretycznych dotyczących orzekania środka izolacyjnego i środków alternatywnych do detencji w monografii przedstawiono wyniki szeroko zakrojonych badań orzecznictwa sądowego z lat 2019 oraz 2021 oraz analizy dostępnych danych statystycznych odnoszących się zarówno do stosowania detencji, jak i środków alternatywnych do niej w latach 2015-2021. W recenzji wydawniczej dr Małgorzata Makarska z SSO w Siedlcach stwierdziła, że „pracę badawczą należy uznać za wartościową i wnoszącą istotny wkład w badany obszar, związany ze stosowaniem detencji wobec cudzoziemców i jej alternatywami. Analiza orzecznictwa sądowego w sprawie umieszczania cudzoziemców w ośrodkach strzeżonych została przeprowadzona wnikliwie, wieloaspektowo, na podstawie danych statystycznych i badań aktowych. Badacze opisali zastosowaną metodę badań, która pozwoliła przed-stawić praktykę orzeczniczą sądów w odniesieniu do obowiązujących przepisów ustaw: o cudzoziemcach i o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Wyniki badań i analiz zostały zamieszczone w formie tabel i wykresów oraz opatrzone wyjaśnieniami, komentarzami i wnioskami. Całość pracy poprzedził wstęp przedstawiający detencję i funkcjonowanie ośrodków strzeżonych w Polsce w ujęciu historycznym. Praca przytacza źródła badawcze, doktrynalne, jak i orzecznicze”. Drugi z recenzentów – dr hab. Marcin Górski, prof. UŁ natomiast przyznaje, że „rzadko zdarza się czytać polską pracę prawoznawczą, która jest tak interesująca, że czytelnik musi odpierać pokusę spojrzenia na koniec książki czy rozdziału, żeby się dowiedzieć, „kto okazał się zabójcą". Z miłym zdziwieniem przychodzi stwierdzić, że recenzowana publikacja jest tak właśnie interesująca. Wywód jest prowadzony niezwykle wartko, znakomitą polszczyzną, z przybliżeniem (ale nie uciążliwym) terminologii i konstrukcji obcych (i doskonałym ich wykorzystaniem). Praca jest oparta na wartościowych wynikach badań, których sposób przeprowadzenia nie wzbudza wątpliwości metodologicznych, zarazem zaś uzupełnia istotny lukę w polskim piśmiennictwie, podejmując zagadnienie stosowania detencji wobec cudzoziemców.”

Kara pozbawienia wolności w zawieszeniu i jej dolegliwość a ustawowy katalog kar

Współautorstwo: Klaus, Witold

W kręgu kryminologii : księga jubileuszowa Profesora Krzysztofa Krajewskiego / redakcja Janina Błachut, Maciej Bocheński, Edyta Drzazga, Magdalena Grzyb, Michał Powszedniak, Dominik Wzorek. Kraków : Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja, 2024, s. 151-165.

Badania karier kryminalnych

Współautorstwo: Włodarczyk-Madejska, Justyna

Kryminologia : teoria i praktyka / redakcja naukowa Piotr Chomczyński, Przemysław Frąckowiak, Dagmara Woźniakowska ; recenzja wydawnicza Irena Rzeplińska. Warszawa : PWN, 2024, s. 86-90.